Θέατρο στην Εκπαίδευση

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ

2ο Επιστημονικό Σεμινάριο για το Θέατρο και τις Παραστατικές Τέχνες στην Εκπαίδευση

 

Ρόδος 4, 5 & 6 Μαΐου 2007 

 

Θέατρο στην Εκπαίδευση: Γνωρίζοντας τον εαυτό μας και τους άλλους

 

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ-ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ

 

 

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ

 

Σάββατο 5/5/2007

09.30-13.00

Σάββατο 5/5/2007

14.30-18.00

Κυριακή 6/5/2007

09.30-13.30

Αν. Αμανίτου

Σμ. Γρηγοριάδου-

Α. Μπινιάρης-Παντελέων

Δ. Βασιλείου

Γ. Οικονόμου

Δ. Βασιλείου

Κ. Τσαρούχη

Σ. Καρδούλια

Α. Τσίχλη

Σμ. Γρηγοριάδου-

Α. Μπινιάρης-Παντελέων

Σ. Μελισσουργού

Γ. Μπινιάρης

Γ. Μπινιάρης

Α. Τσίχλη

Κ. Τσαρούχη

Σ. Καρδούλια

 

 

ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ

(αλφαβητική σειρά)

Αντιγόνη Αμανίτου, ηθοποιός

Από το χαρτί στο σανίδι

Πώς ζωντανεύουμε ένα κείμενο; Πώς  ένα κείμενο γίνεται κατανοητό, αναλύεται, βιώνεται μέσα από καταστάσεις και χαρακτήρες και, εν συνεχεία, ζωντανεύει και προβάλλεται στο  θέατρο στην εκπαίδευση και στα MME;  Στόχος του εργαστηρίου είναι να πάρουν οι συμμετέχοντες μια ιδέα της διαδικασίας της μεταμόρφωσης του γραπτού σε θεατρικό ή δημόσιο  λόγο, με τελικό ζητούμενο, στην περίπτωση της εκπαίδευσης, τη διευκόλυνση της μεταδοτικότητας των διδασκόντων. Θα χρησιμοποιηθεί μια ενδεικτική γκάμα κειμένων (θεατρικά, λογοτεχνικά, εκπαιδευτικά, δημοσιογραφικά), καθώς και κειμένων που θα δημιουργηθούν στα εργαστήρια. Οι συμμετέχοντες δε χρειάζεται να κάνουν καμία προετοιμασία.

 

Δημήτρης Βασιλείου, ζωγράφος, καθηγητής Καλλιτεχνικών στη Β/θμια  Εκπαίδευση

Από το χαρτί στην εικόνα

Στόχος του εργαστηρίου είναι να επιλυθούν σκηνογραφικά προβλήματα μέσω της σκηνοθεσίας. Το εργαστήριο χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος θα παρουσιασθούν δείγματα σκηνογραφίας και θα αναλυθούν τρόποι κατασκευής σκηνικών. Στο δεύτερο μέρος θα γίνει εφαρμογή των τεχνικών του πρώτου μέρους πάνω σε ένα κείμενο, με υλικά που θα δοθούν.

 

Σμαρώ Γρηγοριάδου, μουσικός, Άρης Μπινιάρης-Παντελέων, ηθοποιός

Όταν δεν πάει ο μαθητής στο Σοφοκλή: Θεατροπαιδαγωγικό πρόγραμμα με αφορμή χορικά από την "Αντιγόνη" του Σοφοκλή

Σκοπός του θεατροπαιδαγωγικού αυτού σεμιναρίου είναι η βιωματική επαφή, ευαισθητοποίηση και εξοικείωση των μαθητών, καθηγητών και καλλιτεχνών με τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας, της τέχνης και του πολιτισμού με αφορμή επιλεγμένα χορικά και διαλογικά μέρη από την "Αντιγόνη" του Σοφοκλή. Παράλληλος στόχος είναι η εισαγωγή των συμμετεχόντων σε στοιχειώδεις θεατρικές τεχνικές παιδαγωγικού θεάτρου καθώς και σε αρχές ομαδικότητας, συνεργασίας, συμμετοχικότητας, δημιουργικής εμπλοκής, εμπιστοσύνης, κοινωνικής ανεκτικότητας και συνειδητοποίησης της ετερότητας και του σεβασμού στη γνώμη του άλλου. Με βιωματικό τρόπο και ευχάριστες μουσικές, κινητικές και θεατρικές ασκήσεις προσωπικής έκφρασης που στηρίζονται σε μεθοδολογία διεθνούς επιστημονικής έρευνας αλλά και πολύχρονης εμπειρίας στο ελληνικό σχολείο, θα διερευνηθούν οι γέφυρες επικοινωνίας μεταξύ του αρχαίου ελληνικού λόγου και της σύγχρονης εκφοράς και ακρόασής του στα νέα ελληνικά (μέτρο, ρυθμός, μελωδικότητα), η σπουδαιότητα της αρχαίας μετρικής τέχνης καθώς και τα θέματα που θέτει το αρχαίο δράμα και οι αναφορές τους στο σύγχρονο κόσμο. Παράλληλα θα εξεταστεί η απήχηση του δράματος στο δημοτικό τραγούδι. Το εργαστήριο θα ολοκληρώσει η σκηνική ανάγνωση και δραματοποίηση χορικού και διαλογικού μέρους από την "Αντιγόνη" από τους συμμετέχοντες με τη μέθοδο της θεατρικής σύνθεσης.

 

Σουσάνα Καρδούλια, ηθοποιός, σκηνοθέτις

Γνωριμία με το σώμα μου

Βιωματικό εργαστήριο για ερασιτέχνες ηθοποιούς και εκπαιδευτικούς που αξιοποιούν το θέατρο ως μέσο αυτογνωσίας. Το θέατρο είναι ένας τρόπος να γνωρίζεις κάποιον χρησιμοποιώντας ελάχιστα το λόγο. Μέσω αυτού μπορεί να ανακτηθεί η εμπιστοσύνη και η χαμένη επαφή με τους ανθρώπους. Τα θετικά συναισθήματα διεγείρουν τη δημιουργική διαδικασία. Το όργανο για να μεταδώσουμε συναισθήματα, συγκινήσεις και ιδέες είναι το σώμα μας. Με τα κινητικά δρώμενα και τις ασκήσεις (χαλάρωσης, εμπιστοσύνης, φαντασίας, δράσης, κλπ.) ενεργοποιείται η φαντασία, οξύνεται η κρίση και αναπτύσσεται η ψυκοκινητική έκφραση και η ικανότητα ουσιαστικής και αυθεντικής επικοινωνίας  με τον εαυτό μας και τους άλλους. Οι συμμετέχοντες χρειάζεται να έχουν άνετα ρούχα και αθλητικά παπούτσια. Η εμψυχώτρια έχει μακρόχρονη εμπειρία με ομάδες παιδιών και ενηλίκων σε θεατρικό παιχνίδι, θεατρικά και μουσικοκινητικά δρώμενα.

 

Σοφία Μελισσουργού, καθηγήτρια χορού, χορογράφος

Ο χορός, μέσο έκφρασης και απελευθέρωσης της δημιουργικής μας σκέψης

Στόχος του εργαστηρίου  η ισορροπία σώματος ψυχής και πνεύματος και αποτέλεσμα αυτού η δημιουργική κίνηση και σκέψη ως προϋπόθεση γνωριμίας με τον εαυτό μας και με τους άλλους. Αρχικά, γνωριμία με όσους θα συμμετέχουν στο μάθημα μέσα από ρυθμικά παιχνίδια μνήμης και ακρίβειας. Στη συνέχεια, εξοικείωση με το σώμα μας και το περιβάλλον μέσα από αυτοσχεδιαστικά μοτίβα που θα φτιάξουν οι συμμετέχοντες. Ακολουθούν ερεθίσματα από κάποια περιστατικά που μας έκαναν εντύπωση την τελευταία εβδομάδα, συγκινήσεις, μυρωδιές της καθημερινότητάς μας θα μετουσιωθούν σε μικρές απλές χορογραφίες, όπου απλώς θα αφήσουμε πίσω τις όποιες αναστολές που στοιχειώνουν το πνεύμα και το κορμί μας, σε μια προσπάθεια να νιώσουμε να ακούσουμε τον εαυτό μας. Κατά την διάρκεια του εργαστηρίου θα επιχειρήσουμε την τεχνική του contact improvisation και θα νιώσουμε την ενέργεια τόσο την δική μας, όσο και των άλλων να περνά μέσα από το σώμα μας. Τέλος, συζήτηση όσων συνέβησαν σχολιασμός και ανταλλαγή εμπειριών.(για το σεμινάριο απαραίτητα είναι άνετος ρουχισμός και χοντρές κάλτσες).

 

Γιώργος Π. Μπινιάρης, ηθοποιός, σκηνοθέτης

Ξένοι τόποι οικεία δεινά

Ο άνθρωπος είναι άνθρωπος κι έχει ένα δικαίωμα που δεν χαρίζεται και με καμιάν αγάπη με καμιά συμφορά δεν αλλάζει και δεν πεθαίνει, Ο γάμος, Γιώργος Χειμωνάς. Ας επιχειρήσουμε να ζωντανέψουμε στιγμές και εικόνες που συμβαίνουν σήμερα στα σύνορα της χώρας, στις παρυφές των πόλεων, στις ακτές και στα λιμάνια των νησιών του Αιγαίου από τα κύματα των προσφύγων που φθάνουν στον τόπο μας από μακρινές πατρίδες. Αυτό το ανθρώπινο ποτάμι των απελπισμένων, κινητοποιεί άραγε την ευαισθησία μας; Mας δίνει έναυσμα για καλλιτεχνική δράση; Είναι άραγε αρκετό για να διαμαρτυρηθούμε για τον εξευτελισμό του ανθρώπου από τον πολιτισμένο κόσμο; Ας αναρωτηθούμε: η λέξη ΠΡΟΣΦΥΓΑΣ ποιες εικόνες μας γεννά, ποιες ιδέες, συναισθήματα ή ιστορικούς συνειρμούς; Ποια λογοτεχνικά κείμενα, κυρίως Ελλήνων ποιητών, ποιες μαρτυρίες, φωτογραφίες, μουσικές και τραγούδια φωτίζουν το θέμα και εμπλουτίζουν τη δράση; Ας δοκιμάσουμε, λοιπόν, να επινοήσουμε μια ιστορία με θεατρικούς αυτοσχεδιασμούς και με τις τεχνικές του κοινωνικού θεάτρου, να εξελίξουμε την ιστορία αυτή με τις βασικές συνθήκες του τόπου, του χρόνου και των προσώπων. Ποιες συνεργασίες μπορούμε να επιχειρήσουμε στον κοινωνικό χώρο που ζούμε και με ποιες κοινωνικές ομάδες, π.χ. επιτροπές αλληλεγγύης, καλλιτεχνικά σχήματα, κοινότητες προσφύγων, μπορούμε να συνομιλήσουμε; Οι παραστατικές τέχνες στην εκπαίδευση μπορούν να συνυπάρξουν σε ένα τέτοιο πρόγραμμα, για να δώσουν μια σφαιρική εικόνα του θέματος, όπως θεατρική δράση, ζωντανή μουσική, χορός, ζωγραφική, γκράφιτις, φωτογραφία κ.ά. Μπορούμε να μελετήσουμε τις αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας για το θέμα των προσφύγων, το ύψος του δείκτη του ρατσισμού και το πώς μια καλλιτεχνική δράση μπορεί να συμβάλει στη μείωση του φαινόμενου της ξενοφοβίας. Αυτού του είδους η προσέγγιση, στα πλαίσια του μαθητικού θεάτρου, βοηθάει τους νέους να κατανοήσουν την πραγματική ζωή γύρω τους και να κινητοποιηθούν γύρω από το θέμα. Καλούνται οι συμμετέχοντες να φέρουν μαζί τους μια είδηση, μια μαρτυρία, μια φωτογραφία, ένα ποίημα ή ένα τραγούδι για να συμβάλουν δημιουργικά στη συνάντησή μας.

 

Γιώργος Οικονόμου, σκηνοθέτης, καλλιτεχνικός διευθυντής ΔΗΠΕΘΕ Ρόδου

Φόνος

Με βασικά  κείμενα αναφοράς την Ηλέκτρα του Σοφοκλή, τον Άμλετ  του Σαίξπηρ και το Ματωμένο Γάμο του Λόρκα, θα προσπαθήσουμε να κάνουμε μια σύντομη επισκόπηση του θέματος φόνος-κάθαρση στο θέατρο. Οι συμμετέχοντες μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις γνώσεις, τη φαντασία και κυρίως το χιούμορ τους, για να προσφέρουν ιδέες και κείμενα σ' αυτό το ...μακάβριο θεατρικό εργαστήρι.

 

Καλλιόπη Τσαρούχη, νηπιαγωγός, εκπαιδευτικός θεάτρου

Ένα δράμα με αφορμή την ιστορία της γ' δημοτικού, στα πλαίσια μιας διαθεματικής προσέγγισης του αναλυτικού προγράμματος: Δαίδαλος και Ίκαρος στα πλαίσια του Μινωικού πολιτισμού

Με τον όρο "δράμα" αναφερόμαστε στο εκπαιδευτικό θέατρο, θεατρική τεχνική-  παιδαγωγική διαδικασία, που χρησιμοποιείται για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Το δράμα αφορά στο γνωστό μύθο του Δαίδαλου και του Ίκαρου. Αναζητά το ανθρώπινο στοιχείο στα πρόσωπα των ηρώων και εξερευνά θέματα όπως η εξορία, η νοσταλγία, ο περιορισμός της προσωπικής ελευθερίας, η κυριαρχία του συναισθήματος και οι συνέπειες. Παράλληλα, και λόγω της ιστορικής τοποθέτησης του μύθου στη Μινωική Κρήτη, εξετάζονται θέματα όπως εξουσία, τέχνη, θρησκεία και καθημερινή ζωή στη Μινωική εποχή. Για την ανάπτυξη του δράματος και την προσέγγιση των παραπάνω θεμάτων χρησιμοποιούνται βασικές τεχνικές του εκπαιδευτικού θεάτρου (δασκάλα σε ρόλο, προσωπική μαρτυρία, παγωμένες εικόνες, αποκάλυψη σκέψης, κλπ.). Παράλληλα, θα αναφερθούμε σε τεχνικές και δραστηριότητες που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι εκπαιδευτικοί για την περαιτέρω ανάπτυξη του συγκεκριμένου θέματος. Το εργαστήριο είναι βιωματικό και οι συμμετέχοντες πρέπει να φορούν άνετα ρούχα.

 

Άννα ΤσίχληΜπουασσοννά, σκηνοθέτις, θεατρολόγος

To Θέατρο της Επινόησης: Μνήμη και Δημιουργία Ιστοριών

Κρατάς ημερολόγιο; Κάνεις λίστες με τις δουλειές που έχεις να κάνεις και τους ανθρώπους που πρέπει να συναντήσεις; Κάνεις συλλογή από μικροπράγματα, την οποία φυλάς σε κουτιά; Έχεις άλμπουμ με φωτογραφίες; Έχεις σελίδα στο διαδίκτυο; Επισκέπτεσαι μουσεία, ναούς, βιβλιοθήκες; Θέλεις να φωνάξεις: Ήμουν εδώ, αυτός ήμουν, αυτός ήταν ο κόσμος μου. Το εργαστήριο απευθύνεται σε οποιονδήποτε μπορεί να απαντήσει "ναι" σε κάποια από τις παραπάνω ερωτήσεις. Οι συμμετέχοντες πρέπει να φοράνε άνετα ρούχα και παπούτσια και να έχουν μαζί τους μια φωτογραφία, ένα προσωπικό αντικείμενο, μια λίστα με πράγματα, μια φράση. Το εργαστήριο βασίζεται σε τεχνικές του θεάτρου της επινόησης (Devised Theatre) και προϋποθέτει την επιθυμία για διάδραση-ενεργή συμμετοχή εκ μέρους των συμμετεχόντων.

 

 

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

 

Μαρία Καμπουροπούλου, Λέκτορας του Παιδαγωγικού Tμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου Αιγαίου

Ευαγγελία Μουλά, φιλόλογος, διδάκτωρ Παιδικής Λογοτεχνίας

Διάλογοι τέχνης

Ο στόχος της γνωριμίας με τον εαυτό μας και με τους άλλους προσεγγίζεται σε αυτήν την εργασία διαθεματικά-διακειμενικά. Με αφορμή έναν εικαστικό πίνακα του Δημήτρη Μυταρά (Καθρέφτης 1987, λάδι σε μουσαμά 100Χ150, στο Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης Ρόδου-Νεστορίδειο Μέλαθρο), η ζωγραφική συνδιαλέγεται με το μύθο, το παραμύθι και τη σύγχρονη μυθοπλασία και τελικά εκβάλλει σε εικαστικά παράγωγα και ποικίλες δραματικές εκφράσεις.

Ως κεντρικό θέμα της εργασίας είναι το πρόσωπο που κοιτάζεται μέσα στον καθρέφτη. Ο καθρέφτης με το συμβολικό του φορτίο, προσφέρεται για πολλαπλές ερμηνείες. Το είδωλο που σχηματίζεται μπορεί να είναι μια αντικειμενική αναπαράσταση, μια πλασματική εξιδανίκευση, η κοινωνική εικόνα μας μέσα από τη ματιά των άλλων, ή ακόμα και η προβολή μιας εσωτερικής μας επιθυμίας ή συναισθηματικής μας κατάστασης. Η ζωή μοιάζει περισσότερο με ένα θρυμματισμένο καθρέφτη, τα θραύσματα του οποίου διαθλούν και πολλαπλασιάζουν τις ολοένα διαφορετικές εικόνες του εαυτού και του κόσμου μας. Το κοίταγμα στον καθρέφτη, με έναυσμα τον πίνακα του Μυταρά, επιτρέπει τον ελεύθερο συνειρμό,  στα όρια μεταξύ ρεαλισμού και υπερρεαλισμού και αποτελεί τον ενοποιητικό άξονα, πάνω στον οποίο θα κινηθεί η εκπαιδευτική μας πρόταση.

Μέσα από ένα  ειδικά σχεδιασμένο  βιωματικό project, όπου μπορούν να συνεργαστούν το  Μουσείο, μια ομάδα παιδιών, (φοιτητές του Πανεπιστημίου Αιγαίου και παιδιά του δημοτικού σχολείου) και εμψυχωτές (εκπαιδευτικός, καλλιτέχνης και λογοτέχνης), τα παιδιά καλούνται να προσεγγίσουν τον εαυτό τους και τους άλλους, αφού όμως πρώτα:

Μαρία Κλαδάκη, εκπαιδευτικός στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση και Διδάσκουσα (Π.Δ.407/80) στο Τμήμα Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων Τεχνολογιών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Το θεατρικό παιχνίδι και η συμβολή του στην ανάπτυξη του παιδιού

Η παρούσα εργασία εστιάζεται στη μελέτη των παραμέτρων του θεατρικού παιχνιδιού που συμβάλλουν στην ολόπλευρη ανάπτυξη του παιδιού. Ειδικότερα, σκοπός της εργασίας ήταν, από τη μια, να καταδειχθούν τα στάδια δομικής συγκρότησης του θεατρικού παιχνιδιού που προτείνονται στην ελληνική και τη διεθνή βιβλιογραφία και να σημειωθούν τα σημεία σύγκλισης και απόκλισης μεταξύ τους και από την άλλη, να καταδειχθούν οι δυνατότητες εφαρμογής του θεατρικού παιχνιδιού στη σχολική τάξη. Για την ανάλυση του υλικού της μελέτης ακολουθήθηκε η βιβλιογραφική έρευνα. Έγινε αξιολογικός σχολιασμός των δημοσιευμένων σχεδίων ανάπτυξης θεατρικού παιχνιδιού και βάσει αυτών δομήθηκε μια πρόταση οργάνωσης του θεατρικού παιχνιδιού η οποία, ακολούθως, προτείνεται στην εκπαιδευτική πράξη όπου το θεατρικό παιχνίδι δύναται να διδαχθεί ως μάθημα στα πλαίσια του προγράμματος σπουδών για τη θεατρική αγωγή ή να χρησιμοποιηθεί ως διδακτικό εργαλείο για την διδασκαλία άλλων γνωστικών αντικειμένων.

 

Άννα Τσίχλη-Μπουασσοννά, σκηνοθέτις, θεατρολόγος

Το Χαρούμενο Λιβάδι και άλλα όμορφα τοπία

Η δραματοποίηση του παραμυθιού "Το Χαρούμενο Λιβάδι" από τα μέλη της θεατρικής ομάδας του Ανοικτού Θεραπευτικού Προγράμματος ΔΙΑΒΑΣΗ ως εργαλείο εξοικείωσης πρώην χρηστών με την θεατρική πρακτική και ο διττός εκπαιδευτικός χαρακτήρας της προετοιμασίας μιας παιδικής παράστασης με συντελεστές τους ίδιους τους πρώην χρήστες, αποτελεί το αντικείμενο της εισήγησης. Αναλύεται η πορεία και η εξέλιξη των προβών-συναντήσεων και οι τρόποι προσέγγισης του παραμυθιού ως κειμένου της  παράστασης και ως αφετηρίας για αυτοσχεδιασμούς, συνεργασία και αυτοπραγμάτωση των μελών της θεατρικής ομάδας στα πλαίσια του εκπαιδευτικού προγράμματος της ΔΙΑΒΑΣΗΣ.

 

 

www.TheatroEdu.gr, e-mail theatro@TheatroEdu.gr